گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، امروز سهشنبه در پایان دیدار دو روزه خود در پکن، با امضای «بیانیه استقرار جهان چندقطبی و نوع جدیدی از روابط بینالملل»، رسماً آغازگر عصری جدید در نظم جهانی شدند. این بیانیه که به گفته منابع کرملین ۴۷ صفحه دارد، پاسخی مستقیم به سیاستهای یکجانبهگرایانه دونالد ترامپ و تلاش برای بازتعریف قواعد حکمرانی جهانی است .
تحول راهبردی در زمان حساس
این سفر پوتین به پکن بلافاصله پس از سفر ترامپ به چین (نخستین سفر یک رئیسجمهور آمریکا به چین در ۹ سال اخیر) انجام میشود. بر خلاف سفر کوتاه و تشریفاتی ترامپ، پوتین با هیأتی شامل ۵ معاون نخستوزیر، ۸ وزیر، رئیس بانک مرکزی و مدیران بزرگترین شرکتهای روسی وارد پکن شده است .زمانبندی این سفر بسیار مهم است: در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تنگه هرمز را بسته و اقتصاد جهانی را با شوک انرژی بیسابقهای مواجه کرده است، روسیه و چین در حال طراحی جایگزینهای راهبردی برای تسلط غرب بر تجارت و انرژی جهان هستند.
تجارت ۲۴۰ میلیارد دلاری؛ دلار حذف شد
ولادیمیر پوتین در نشست خبری مشترک با شی جین پینگ اعلام کرد که حجم تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۵ به ۲۴۰ میلیارد دلار رسیده است . شی جین پینگ نیز تأکید کرد که علیرغم شرایط خارجی دشوار، تجارت دو کشور از ابتدای سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۰ درصد رشد داشته است.اما مهمترین تحول در حوزه مالی رخ داده است. پوتین اعلام کرد: «روسیه و چین رویکردهای خود را برای تبدیل تجارت به روبل و یوآن هماهنگ میکنند.» یعنی عملاً دلار از مبادلات تجاری دو کشور حذف شده و سیستم مالی جدیدی جایگزین آن شده است که در برابر فشارها و تحریمهای غربی مقاوم است .
پروژه غولپیکر «قدرت سیبری ۲»
یکی از محورهای اصلی مذاکرات، پروژه خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» است که سالانه ۵۰ میلیارد متر مکعب گاز روسیه را از طریق مغولستان به چین منتقل میکند . در شرایطی که تنگه هرمز به دلیل جنگ بسته شده و ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از عبور بازمانده است، چین به دنبال تأمین پایدار انرژی از مسیرهای خشکی و قابل اطمینانتر است. روسیه نیز که بازار انرژی اروپا را از دست داده، به سرعت در حال تغییر مسیر صادرات خود به شرق است.کریدور شمالیعلاوه بر خط لوله، دو کشور بر سر توسعه «مسیر دریایی شمالی» (Northern Sea Route) نیز به توافق رسیدهاند. این مسیر که از اقیانوس منجمد شمالی میگذرد، فاصله حملونقل بین آسیا و اروپا را تا ۴۰ درصد کاهش میدهد و زمان سفر را از ۳۵-۴۰ روز به ۱۸-۲۳ روز میرساند .در شرایطی که تنگه هرمز و بابالمندب به مناطق جنگی تبدیل شدهاند، چین و روسیه در حال طراحی یک سیستم لجستیک جایگزین هستند که کاملاً از دسترس تهدیدات غرب و متحدانش خارج است. چین همچنین سرمایهگذاری گستردهای در ناوگان یخشکن و زیرساختهای بندری روسیه آغاز کرده است .
بیانیه تاریخی علیه یکجانبهگرایی آمریکا
شی جین پینگ در سخنرانی خود با انتقاد از سیاستهای هژمونیک آمریکا گفت: «سیاستهای هژمونی و اقدامات یکجانبه جهان را به سمت بازگشت به قانون جنگل سوق میدهد.» او تأکید کرد که چین و روسیه برای مبارزه با یکجانبهگرایی و ایجاد نظام جهانی عادلانهتر متحد هستند.پوتین نیز با اشاره به روابط دو کشور گفت: «روابط چین و روسیه به سطح بیسابقهای رسیده است. این روابط خودبسنده هستند و به وضعیت جهان وابسته نیستند. این روابط الگویی برای سایر کشورهاست.»
تمدید ۲۵ ساله معاهده حسن همجواری
از مهمترین دستاوردهای این دیدار، تمدید «معاهده حسن همجواری، دوستی و همکاری» بود که ۲۵ سال از امضای آن میگذرد. شی جین پینگ تأکید کرد این معاهده باعث جهش کیفی در روابط شده و تمدید آن، بهویژه در شرایطی که جهان با خطر یکجانبهگرایی روبروست، اهمیتی حیاتی دارد.دو طرف همچنین بر تقویت همکاریها در چارچوب سازمان ملل، بریکس و سازمان همکاری شانگهای، تلاش برای اصلاح نظام حکمرانی جهانی به سمت دموکراتیکتر شدن، و ادامه سیاست لغو روادید برای شهروندان دو کشور توافق کردند .آنچه امروز در پکن رقم خورد، یک دیدار تشریفاتی نبود. دو کشور با مجموع جمعیتی بیش از ۱.۵ میلیارد نفر و اقتصادی نزدیک به ۲۵ تریلیون دلار، رسماً اعلام کردند که دوره تکقطبی آمریکا به پایان رسیده است.در شرایطی که آمریکا در باتلاق جنگ با ایران گرفتار شده و تنگه هرمز را بسته است، رقبای استراتژیک آن در حال طراحی نظم جدیدی بدون حضور واشنگتن هستند.پوتین در پایان سفر خود از شی جین پینگ برای سفر به روسیه در سال ۲۰۲۷ دعوت کرد و برای حضور در نشست آتی اپک در شنژن اعلام آمادگی نمود.