مینا کرمی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ با اشاره به حساسیت دوران نوجوانی، اظهار داشت: نوجوانی یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین مراحل زندگی هر فرد محسوب میشود؛ دورهای که شخصیت، اعتماد به نفس، مهارتهای اجتماعی و هویت فرد شکل میگیرد و خانواده در این میان نقشی اساسی در ایجاد احساس امنیت و آرامش برای فرزندان دارد.
وی افزود: زمانی که پدر به اعتیاد گرفتار میشود، ساختار طبیعی خانواده دچار اختلال شده و فضای امن خانه به محیطی پراسترس و ناپایدار تبدیل میشود؛ مسئلهای که نوجوان را در معرض انواع آسیبهای روحی، عاطفی و رفتاری قرار میدهد و آثار آن گاهی تا سالها در زندگی فرد باقی میماند.
این مشاور خانواده نخستین و مهمترین پیامد اعتیاد پدر را آسیبهای روحی و عاطفی دانست و تصریح کرد: نوجوانی که هر روز شاهد رفتارهای غیرعادی، پرخاشگری، بیتوجهی یا بیثباتی رفتاری پدر است، بهتدریج دچار اضطراب، افسردگی، احساس ناامنی و کاهش عزتنفس میشود.
کرمی ادامه داد: بسیاری از این نوجوانان بهدلیل شرایط خانوادگی خود احساس شرم و خجالت میکنند و همین موضوع باعث میشود از دوستان، مدرسه یا جمعهای اجتماعی فاصله بگیرند؛ برخی نیز در واکنش به فشارهای روحی به سمت پرخاشگری، انزوا یا ناامیدی کشیده میشوند.
وی خاطرنشان کرد: نبود آرامش در محیط خانه و تجربه مداوم تنش و درگیری، سلامت روان نوجوان را به شدت تهدید میکند و اگر این شرایط ادامه پیدا کند، احتمال بروز اختلالات روانی و رفتاری در آینده افزایش خواهد یافت.
این کارشناس مسائل خانواده با اشاره به تأثیر اعتیاد بر روابط خانوادگی، عنوان کرد: اعتیاد پدر معمولاً همراه با تنش، بیاعتمادی، اختلافات خانوادگی و مشکلات اقتصادی است و همین موضوع باعث میشود آرامش و ثبات از فضای خانه خارج شود.
کرمی افزود: در چنین شرایطی نوجوان ناچار میشود مسئولیتهایی فراتر از سن خود را بر عهده بگیرد؛ برای مثال برخی نوجوانان مجبور میشوند از خواهر و برادر کوچکتر مراقبت کنند یا بخشی از مسئولیتهای مالی و عاطفی خانواده را به دوش بکشند.
وی بیان کرد: این مسئله سبب میشود نوجوان فرصت تجربه طبیعی دوران رشد و نوجوانی را از دست بدهد و زودتر از سن واقعی وارد فضای نگرانی، اضطراب و مسئولیتهای سنگین زندگی شود.
این مشاور خانواده در ادامه با اشاره به آثار منفی اعتیاد بر وضعیت تحصیلی نوجوانان، گفت: مشکلات روحی و فضای متشنج خانه، تمرکز نوجوان را از بین میبرد و اضطراب دائمی اجازه نمیدهد فرد با آرامش به درس و آینده تحصیلی خود فکر کند.
کرمی افزود: نبود حمایت عاطفی و آموزشی در خانواده، احساس ناامیدی نسبت به آینده و درگیر شدن با مشکلات خانوادگی، زمینه افت تحصیلی را فراهم میکند و در برخی موارد حتی باعث ترک تحصیل نوجوانان میشود.
وی تصریح کرد: آموزش و تحصیل مهمترین مسیر برای ساخت آینده بهتر است، اما نوجوانی که هر روز درگیر تنشهای خانوادگی است، بهتدریج انگیزه خود را برای ادامه مسیر از دست میدهد و این موضوع میتواند آینده شغلی و اجتماعی او را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش آسیبهای اجتماعی در سایه نبود الگوی مناسب
این مشاور خانواده در بخش دیگری از سخنان خود به آسیبهای اجتماعی ناشی از اعتیاد پدر اشاره کرد و گفت: نوجوانانی که در چنین خانوادههایی زندگی میکنند، گاهی اعتماد خود را نسبت به دیگران از دست میدهند و از جامعه فاصله میگیرند.
کرمی افزود: برخی نوجوانان نیز برای فرار از فشارهای روحی و مشکلات خانه، به دوستان ناباب یا محیطهای ناسالم پناه میبرند و همین مسئله احتمال گرایش آنان به رفتارهای پرخطر، بزهکاری و حتی مصرف مواد مخدر را افزایش میدهد.
وی عنوان کرد: نبود الگوی مناسب در خانواده و مشاهده رفتارهای ناسالم از سوی پدر، میتواند نگاه نوجوان به زندگی و آینده را تغییر و او را در معرض تصمیمات اشتباه و آسیبزا قرار دهد.
فشار اقتصادی و محرومیت نوجوانان از امکانات ضروری
این مشاور خانواده مشکلات اقتصادی ناشی از اعتیاد را یکی دیگر از پیامدهای جدی این آسیب اجتماعی دانست و گفت: هزینههای مربوط به مصرف مواد مخدر، بیکاری یا کاهش مسئولیتپذیری پدر، شرایط مالی خانواده را با بحران مواجه میکند.
کرمی ادامه داد: در چنین شرایطی بسیاری از نوجوانان از امکانات آموزشی، فرهنگی، تفریحی و رفاهی محروم میشوند و همین محرومیتها میتواند احساس تبعیض، سرخوردگی و ناامیدی را در آنان افزایش دهد.
وی افزود: گاهی فشار اقتصادی به اندازهای زیاد میشود که نوجوان مجبور است برای کمک به خانواده زودتر وارد بازار کار شود و همین موضوع فرصت ادامه تحصیل، رشد فردی و تجربه طبیعی دوران نوجوانی را از او میگیرد.
ضرورت حمایت اجتماعی و درمان اعتیاد برای نجات خانواده
این مشاور خانواده با تأکید بر ضرورت حمایت همهجانبه از نوجوانان آسیبدیده اظهار داشت: با وجود تمام مشکلات و آسیبها، حمایت اطرافیان میتواند نقش بسیار مؤثری در کاهش فشارهای روحی نوجوان داشته باشد.
کرمی افزود: حضور یک مادر آگاه، معلم دلسوز، مشاور مدرسه یا بستگان حمایتگر میتواند به نوجوان کمک کند احساس تنهایی نکند و در مسیر درست زندگی باقی بماند.
وی خاطرنشان کرد: مراجعه به مراکز مشاوره، شرکت در جلسات رواندرمانی و استفاده از خدمات حمایتی، به نوجوانان کمک میکند احساسات و فشارهای روحی خود را بهتر مدیریت کنند و آسیبهای ناشی از شرایط خانوادگی را کاهش دهند.
این مشاور خانواده تأکید کرد: مهمترین گام برای بازسازی آرامش خانواده، درمان اعتیاد پدر است؛ چرا که آینده نوجوانان با حمایت، درمان و توجه جدی خانواده و جامعه میتواند تغییر کند و آنان دوباره به زندگی امیدوار شوند.