پیمان جسری ظهار داشت: فخرالنساء بانو شهده دینوری کرمانشاهی از چهرههای شاخص علمی و ادبی تاریخ اسلام است که در سدههای پنجم و ششم هجری میدرخشید.
وی درباره هویت و نامگذاری این بانوی بزرگ، افزود: نام کامل او در منابع به صورت «أم محمد فخرالنساء شهدة بنت أحمد الإبری الدینوری البغدادیة» ثبت شده است. لقب فخرالنساء به معنای مایه افتخار زنان است.
رئیس گروه فرهنگی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه درباره اصالت این بانو گفت: فخرالنساء در اوایل سده ۱۱ میلادی در شهر دینور در کرمانشاه امروزی متولد شد. پدرش ابونصر احمد بن فرج دینوری که در سال ۵۷۴ هجری قمری درگذشت، به علم حدیث علاقه زیادی داشت.
جسری خاطرنشان کرد: پدربزرگش تاجر سوزن بود و به همین خاطر به لقب «ابری» معروف شدند. پدرش مطابق با سنت رایج، به دخترش تعلیمات داد و او را برای تحصیل نزد استادان مشهور سنتگرا فرستاد.
به گفته وی، فخرالنساء تحصیلات حدیث را زیر نظر برجستهترین اساتید بغداد از جمله تریاد بن محمد زینبی، ابن طلحه نعالی و ابوالخطاب باطر گذراند. او همچنین علوم دیگری را نزد اساتیدی چون ابوعبدالله نعمانی و ابوبکر کشاشی فرا گرفت.
جسری با اشاره به شرایط آموزشی آن زمان گفت: در آن دوران، آموزش زنان معمولاً در خانه و در کنار مردان آگاه آغاز میشد و سپس با معلمان محلی ادامه مییافت. اما فخرالنساء با همت بلند، برای تحصیل علم به شهرها و مناطق مختلف سفر کرد و مراتب بالای علمی را طی کرد.
وی درباره فعالیتهای علمی این بانو بیان داشت: فخرالنساء در علم حدیث سرآمد بود؛ بهطوریکه «الموطأ» اثر امام مالک که شامل حدود یکهزار و ۷۲۰ حدیث است را به طور کامل مطالعه کرد. او همچنین کتبی چون «المشایخات» و «الاجزاء» را نزد اساتید بزرگ خواند و روایت کرد.
جسری افزود: جویندگان علم از راههای دور برای حضور در مجلس درس او میآمدند و پذیرفتهشدن در کلاس درسی او افتخاری بزرگ محسوب میشد. بسیاری از دانشمندان نامدار شاگردان او بودند و اجازه روایت حدیث را از وی دریافت کردند. فخرالنساء علاوه بر حدیث، در زمینههای تاریخ، زبانشناسی و ادبیات نیز سخنرانیهایی تأثیرگذار داشت.
مهارت در خوشنویسی و تأسیس مدرسه علمی
رئیس گروه فرهنگی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه در بخش دیگری از سخنان خود به مهارتهای هنری او اشاره کرد و گفت: فخرالنساء در هنر خوشنویسی نیز به کمال رسید و استادان آن زمان را به تحسین واداشت. همین فضل و هنر سبب شد تا او به لقب فخرالنساء (افتخار زنان) مفتخر شود.
وی درباره اواخر عمر این بانوی دانشمند عنوان کرد: پس از درگذشت همسرش که ۴۰ سال با او زندگی کرده بود، فخرالنساء این ضایعه را با صبر و شکیبایی تحمل کرد و خود را وقف تدریس کرد. خلیفه وقت، املاک وسیعی را در اختیار او گذاشت تا فعالیتهای علمیاش را گسترش دهد. او با این کمکها، یک مدرسه بزرگ در ساحل رود دجله بنا کرد که مرکز تجمع شاگردانش شد.
جسری در پایان خاطرنشان کرد: فخرالنساء سرانجام در سال ۱۱۱۲ میلادی و در سن ۹۰ سالگی دعوت حق را لبیک گفت. مراسم تشییع وی در دانشگاه القصر بغداد با حضور هزاران نفر از دانشمندان، دانشجویان و مقامات دولتی برگزار شد. ابوالفرج بن جوزی و صفدی از بزرگان تاریخ، از پارسایی، تقوا و دانش گسترده او به نیکی یاد کردهاند.
انتهای خبر/