صدای پای رمضان که میآید، دلها حال و هوایی دیگر پیدا میکند؛ گویی نسیمی آرام از سوی آسمان وزیدن میگیرد و جان خسته انسان را نوازش میدهد. ماهی در راه است که نامش با نور، با قرآن و با مهربانی گره خورده است؛ ماهی که خداوند آن را برای ضیافت بندگانش برگزیده و سفرهای از رحمت و آمرزش گسترده است.
رمضان، ماه نزول قرآن است؛ ماهی که آیات الهی در آن بر قلب پیامبر اکرم (ص)، فرود آمد تا چراغ راه بشریت باشد. قرآن در این ماه نه فقط کتابی برای تلاوت، بلکه برنامهای برای زندگی است. هر آیه آن دعوتی به اندیشیدن است و هر سورهاش نوری برای پیمودن راه حق. شبهای رمضان با زمزمه آیات الهی جان میگیرد و دلها در سایه کلام وحی آرام میشود. چه بسیار دلهایی که در همین شبها با شنیدن آیهای دگرگون شده و راهی تازه یافتهاند.
رمضان فرصتی ناب برای نزدیکی به خداوند است. روزهداری از سپیدهدم تا غروب آفتاب، تنها خودداری از خوردن و آشامیدن نیست؛ تمرینی برای مهار نفس، برای صبر و برای تقویت اراده است. انسان در گرمای روز یا در سختی تشنگی، به یاد میآورد که میتواند بر خواستههای آنی خود غلبه کند و دل را به خواستهای والاتر بسپارد. روزه، مدرسهای برای خودسازی است؛ جایی که انسان میآموزد مراقب نگاه، زبان و رفتار خود باشد و از هر آنچه او را از خدا دور میکند فاصله بگیرد.
با نزدیک شدن رمضان، مساجد رنگ و بوی دیگری میگیرند. چراغها روشنتر، صفها فشردهتر و دلها مشتاقتر میشود. مراسم دعا و نیایش، سفرههای افطار ساده و صمیمی، و تلاوتهای دستهجمعی قرآن، فضایی معنوی و روحافزا میآفریند. در این ماه، همدلی میان مردم بیشتر میشود؛ دستها برای کمک به نیازمندان گشودهتر و لبخندها صمیمیتر است. رمضان یادآور این حقیقت است که جامعهای سالم، بر پایه مهربانی و توجه به یکدیگر شکل میگیرد.
شبهای قدر که در دل این ماه نهفتهاند، اوج معنویت رمضاناند؛ شبهایی که از هزار ماه برترند و سرنوشت یک سال انسان در آن رقم میخورد. بسیاری در این شبها با چشمانی اشکبار و دلی شکسته به درگاه الهی پناه میبرند، گذشته را مرور و برای آیندهای روشنتر دعا میکنند. سکوت شب، زمزمه دعاها و نور امیدی که در دلها شعلهور میشود، تصویری فراموشنشدنی از ایمان و توکل میآفریند.
رمضان همچنین ماه تمرین همدردی است. وقتی انسان طعم گرسنگی و تشنگی را میچشد، بهتر حال نیازمندان را درک میکند. همین تجربه ساده، دل را نرمتر و نگاه را مهربانتر میسازد. صدقه دادن، افطاری دادن و یاری رساندن به دیگران در این ماه جلوهای زیبا از ایمان عملی است؛ ایمانی که تنها در گفتار خلاصه نمیشود، بلکه در رفتار و عمل نمود مییابد.
و چه زیباست لحظه افطار؛ آن دم که دعای روزهدار مستجاب دانسته شده و خانوادهها گرد سفرهای ساده اما سرشار از برکت جمع میشوند. خرما و آب، نان و پنیر، یا غذایی ساده، طعمی دیگر دارد؛ طعمی آمیخته با شکرگزاری. آن لحظه کوتاه، یادآور این حقیقت است که نعمتهای کوچک زندگی چه اندازه ارزشمند هستند.
اکنون که صدای پای رمضان به گوش میرسد، دلها آماده میشود تا گرد و غبار غفلت را بتکاند و با نیتی تازه قدم در این ماه نور بگذارد. رمضان میآید تا ما را به خویشتن حقیقیمان نزدیکتر کند؛ تا بیاموزیم چگونه پاکتر بیندیشیم، مهربانتر رفتار کنیم و عمیقتر ایمان بیاوریم. خوشا آنان که قدر این مهمان آسمانی را میدانند و از لحظهلحظهاش برای ساختن روحی روشنتر و قلبی آرامتر بهره میبرند.
از بزرگترین فضائل ماه رمضان، گستردگی بیمانند رحمت و مغفرت الهی در این ماه است؛ ماهی که درهای بهشت گشوده و درهای رحمت بر بندگان بازتر از همیشه است. در روایات اسلامی آمده است که نفس کشیدن روزهدار تسبیح و خواب او عبادت شمرده میشود و اعمال نیک در این ماه چندین برابر پاداش دارد.
رمضان، ماه صبر، بخشش و تزکیه دل است؛ ماهی که انسان میتواند با توبهای صادقانه گذشته را جبران کند و صفحهای تازه در زندگی بگشاید. فضیلت دیگر این ماه، تقویت روح اخلاص است؛ زیرا روزه عبادتی پنهان و میان بنده و خداست و همین پنهانی بودن، آن را به نشانهای از صدق نیت و پاکی دل تبدیل میکند. در حقیقت، رمضان فرصتی استثنایی برای تعالی روح، آمرزش گناهان و رسیدن به قرب الهی است؛ فرصتی که اگر قدر دانسته شود، میتواند مسیر زندگی انسان را برای همیشه روشن و الهی سازد.
نویسنده: فاطمه علیقارداشی؛ فعال اجتماعی