ولی نصر کارشناس ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالملل در گفتگویی مفصل توضیح میدهد که ایران در مذاکرات اهدافی مشخص و قابل سنجش را دنبال میکند و به ترامپ اجازه نخواهد بدون واگذاری امتیازی مشخص، برای خود «اعلام پیروزی» کند؛ او هشدار داد که واکنش ایران به هرگونه حملهای، گسترده، شدید و احتمالاً فرسایشی خواهد بود و این پیام را به تمام همسایگان خود نیز مخابره کرده است.
تهران به شکل دقیق و برای گرفتن امتیازاتی مشخص مذاکره میکندولی نصر درباره نتیجه دور دوم مذاکرات (در ژنو) توضیح میدهد که «موفقیت» در این مرحله یعنی اینکه طرفین همچنان خواهان ادامه مذاکره هستند. او تأکید میکند «فرو نپاشیدن» گفتوگوها بهخودیخود کافی است، زیرا شکافها عمیق بوده و هر لحظه احتمال شکست وجود دارد. نصر تصریح میکند که آمریکا از فشار اقتصادی و تحریمها، بستر لازم برای ایجاد اعتراضات (اغتشاشات) را در داخل ایران فراهم کرد و همزمان امکانات نظامی خود را با سروصدای زیاد وارد منطقه کرده تا از آن به عنوان ابزاری برای امتیاز گرفتن بهره بگیرد؛ لذا بدبینی ساختاری تهران نسبت به نیت و رفتار آمریکا، طبیعی است.ولی نصر ادامه میدهد هسته اصلی و اصل اساسی ایران در مذاکرات «بیاعتمادی و مطالبه تضمین» است. او میگوید ایران حتی اگر به توافق برسد، به آمریکا اعتماد ندارد که (۱) در میانه مسیر حمله نکند، (۲) پس از توافق به تعهدات عمل کند، (۳) دوباره از توافق خارج نشود. از اینجا نتیجه میگیرد که ایران نمیخواهد وارد توافقی شود که به رئیسجمهور آمریکا امکان «اعلام حلوفصل» بدهد، بدون اینکه برای تهران امتیازات واقعی اقتصادی و تضمینهای امنیتی مشخص، تولید کند. بنابراین به عقیده این کارشناس، ایران بر مذاکره «متنمحور» و «ریزبهریز» اصرار دارد که در آن ضمانتهایی که نشان دهد توافق اجرا میشود و جنگی در کار نخواهد بود، تصریح شده باشد.
ایران به آمریکا اعتماد ندارد و به ترامپ به شدت بدبین استولی نصر در تشریح منطق ایران میگوید تهران به دنبال آن نیست که چیزی به آمریکا بدهد تا واشنگتن همان لحظه «پیروزی» اعلام کند. برعکس، تهران میخواهد توافق به شکلی طراحی شود که طرف آمریکایی نتواند صرفاً با یک خروجی رسانهای، پرونده را بسته نشان دهد. او همچنین هشدار میدهد ایران بهطور خاص نسبت به شخص ترامپ بدبینتر است زیرا او از توافق قبلی خارج شد، در میانه فضای مذاکره علیه ایران وارد جنگ شد و نگاه «اعلامیهمحور» دارد. از این رو، ایران میکوشد توافق را از حالت «شخصیسازیشده» خارج کرده و به «متن حقوقی-اجرایی» قابل سنجش تبدیل کند.یک اصل دیگرِ پیگیریشده توسط ایران در نگاه نصر «دریافت امتیاز ملموسِ اقتصادی» است. او میگوید بدترین سناریو برای تهران این است که خروجی ژنو یک «اعلام بزرگ» باشد اما در عمل هیچ رفع تحریمی اتفاق نیفتد؛ یعنی آمریکا دستاورد تبلیغاتی بگیرد و ایران هیچ چیز. بنابراین ایران در ذهن خود به سمت سازوکارهای مرحلهای و قابل راستیآزمایی حرکت میکند؛ به این معنا که هر اقدام ایران باید معادلِ قابل مشاهدهای در رفع تحریمها داشته باشد.
ایران برای تغییر محاسبات در واشنگتن و تلآویو آماده شده استولی نصر تأکید میکند که یکی از تفاوتهای اساسی وضعیت کنونی با بحران قبلی، «از بین رفتن عنصر غافلگیری» است. به گفته او، ایران در دور پیشین غافلگیر شد و بخشی از فرماندهان و زیرساختهایش آسیب دید، اما اینبار شرایط متفاوت است؛ تهران منتظر حمله است، بازسازیهای لازم را انجام داده و «انگشت روی ماشه» آماده است. او تصریح میکند که ایران به این جمعبندی رسیده که «واکنشهای نمادین» در برابر آمریکا هیچ سودی ندارد و فقط آن را در چرخه فشار و ضربههای بعدی نگه داشته است. بنابراین، در صورت وقوع حمله، تهران به دنبال «تغییر محاسبات واشنگتن و تلآویو» از طریق افزایش هزینهها است.ایران به بستن تنگه هرمز اکتفا نمیکندنصر هشدار میدهد که اینبار ایران به بستن تنگه هرمز اکتفا نمیکند و به سمت «اخلال هدفمند در بازار انرژی جهانی» حرکت خواهد کرد؛ از جمله حمله به تأسیسات تولیدی، خطوط لوله، پایانههای صادراتی یا نفتکشها. او تصریح میکند منطق تهران بر رویکرد بازدارندگی از طریق ایجاد ریسک سیستماتیک در بازار انرژی متکی است.کارشناس این گفتگو میافزاید که ایران اینبار ممکن است بهجای تمرکز صرف بر اسرائیل، مستقیماً منافع آمریکا را هدف قرار دهد؛ زیرا از نگاه او، فشار بر منافع آمریکا از جمله پایگاهها، ناوها یا شرکای اقتصادی، میتواند محاسبات سیاسی رئیسجمهور آمریکا را تغییر دهد. او تصریح میکند که تهدید «کیسههای جسد آمریکایی» میتواند بهعنوان اهرم بازدارنده علیه تصمیم به جنگ به کار گرفته شود.
واکنش ایران قطعاً تمام منطقه را درگیر خواهد کردولی نصر همچنین به این نکته اشاره میکند که ایران در تلاش است به کشورهای خلیج فارس و ترکیه بفهماند هرگونه جنگ گسترده در ایران پیامدهای منطقهای جدی خواهد داشت؛ از موج احتمالی پناهندگان تا بیثباتی در مناطق مرزی. این پیام، بخشی از راهبرد بازدارندگی غیرمستقیم ایران است؛ یعنی ایجاد این تصور که جنگ علیه ایران یک «بحران مهارنشدنی منطقهای» تولید خواهد کرد.ولی نصر در جمعبندی میگوید خطر اصلی آن است که برخی در غرب تصور کنند «مثل دفعه قبل» تنش پس از یک ضربه محدود فروکش میکند؛ اما به باور او، این بار تهران انگیزه و آمادگی بیشتری برای شکستن این الگو دارد. او تصریح میکند که ایران ممکن است یا در همان آغاز «بزرگ» پاسخ دهد یا از طریق فرسایشی کردن درگیری، آمریکا را در یک وضعیت پرهزینه و طولانی گرفتار کند.