امام کاظم علیه السلام میفرماید:«وَجَدتُ عِلمَ النّاسِ فی اَربعٍ: اَوَّلُها اَن تَعرِفَ رَبَّکَ، وَ الثّانِیَهُ اَن تَعرِفَ ما صَنَعَ بِکَ، وَ الثالِثَهُ اَن تَعرِفَ ما اَرادَ مِنکَ، وَ الرّابِعَهُ اَن تَعرِفَ ما یُخرِجُکَ مِن دینکَ»یعنی: تمام علوم مفید و نافع در چهار چیز خلاصه میشود. اول اینکه پروردگارت را بشناسی، دوم اینکه بدانی با تو چه کرده، سوم اینکه بدانی از تو چه خواسته، چهارم اینکه بدانی چه چیز تو را از دینت خارج میکند. اگر این چهار را یاد بگیری، زندگیات نظم میگیرد و اگر نداشته باشی، زندگی بینظم میشود.اول: خداشناسی«اَوَّلُها اَن تَعرِفَ رَبَّکَ»باید خدا را بشناسی. بعضیها زندگیشان را با شغلشان تنظیم میکنند، میگوییم چرا ازدواج نمیکنی؟ میگویند شغل ندارم. بعضی با جیبشان تنظیم میکنند، میگویند پول ندارم. اما اگر با خدا تنظیم کنی، خدا میگوید ازدواج کن من خرجت را میدهم، فرزند بیاور من روزیاش را میدهم، انفاق کن من برکت میدهم. خدا بهترین آدرس را به ما داده: قرآن. خدا در قرآن میگوید این کتاب هیچ شکی در آن نیست و مسیر را درست نشان میدهد. اگر به آدرسهای خدا اطمینان کنی، مثل ابراهیم میشوی که در خواب به او گفتند پسرت را قربانی کن، شک نکرد. مثل مادر موسی شدی که بچه شیرخوارهاش را در صندوق گذاشت و به رودخانه زد، اما نترسید چون به خدا اطمینان داشت.
دوم: خودشناسی«وَ الثّانِیَهُ اَن تَعرِفَ ما صَنَعَ بِکَ»باید خودت را بشناسی. ببینی خدا چه سرمایهای به تو داده. ما هر روز در نماز میگوییم: خدایا پناه میبرم به تو از دلی که خاشع نیست، از علمی که سود ندارد، از نمازی که بالا نمیرود، از دعایی که شنیده نمیشود. پس بیا ببینیم این سرمایهها را چطور استفاده کنیم. علم را باید از دفتر به سینه بیاوریم، ملکه ذهنمان کنیم، در زندگی پیاده کنیم تا علم نافع شود.سوم: وظیفهشناسی«وَ الثالِثَهُ اَن تَعرِفَ ما اَرادَ مِنکَ»باید بدانی برای چه آمدهای؟ خدا از تو چه میخواهد؟ فقط آمدی بخوری و بخوابی و بمیری؟ یا مأموریتی داری؟ در ماه رمضان، هم سفره افطار را برای گرسنهها پهن میکنیم، هم سفره معرفت را برای تشنگان حقیقت. امروز جنگ، جنگ شناختی است. مردم تشنه معرفتند. باید مثل حضرت ابوالفضل علیه السلام ساقی باشیم، هم ساقی آب، هم ساقی معرفت.چهارم: آسیبشناسی«وَ الرّابِعَهُ اَن تَعرِفَ ما یُخرِجُکَ مِن دینکَ»باید بدانی چه چیزهایی تو را از مسیر درست خارج میکند. حواست به دامهای شیطان باشد. هوای نفس، وسوسهها، وابستگی به دنیا، اینها موانع راهند.