سوتی که هر صبح از کنار رودخانه بشار روی شهر میپیچد، اینبار فقط نوستالژی را زنده نمیکند و خبر یک عدد را اعلام میکند: هزار تن چغندر قند در شبانهروز.کارخانه قند یاسوج که سالها با خاموشی و فرسودگی شناخته میشد، اکنون به گفته مدیرعامل، پس از حدود سه سال پشت سر گذاشتن موانع، به ظرفیت اسمی خود رسیده است. این بازگشت به مدار تولید، در روزهایی که معیشت مردم و امنیت غذایی در کانون دغدغهها قرار گرفته است، برای استان کهگیلویه و بویراحمد معنایی فراتر از یک خبر صنعتی پیدا کرده است.محمد قاسمی، مدیرعامل این کارخانه در گفتوگو با خبرنگار فارس اعلام کرد: ظرفیت اسمی کارخانه قند یاسوج که از ابتدای تأسیس هزار تن چغندر در شبانهروز بوده، در خردادماه امسال محقق شده است.به گفته وی، معیار سنجش کارخانههای چغندری میزان تحویل و مصرف چغندر است و رسیدن به این عدد، حاصل مجموعهای از پشتیبانیها و تلاشهای فنی و اجرایی بوده است.
روایت کارگران؛ کارخانه که راه افتاد، خانه هم سر و سامان گرفت
بازگشت کارخانه به مدار تولید، برای کارگران قدیمی فقط یک خبر روی کاغذ نیست.یکی از کارگران بخش تولید که سالهایی از تعطیلی کارخانه را به یاد دارد، به فارس میگوید: وقتی کارخانه خواب بود، ما هم بلاتکلیف بودیم. الان فرقش این است که کار منظم شده، حقوق سر وقت پرداخت میشود و آدم میتواند برای زندگیاش برنامه داشته باشد. همین که آخر ماه نگرانیات کمتر باشد، روی کل خانواده اثر میگذارد.کارگر دیگری از نیروهای فنی نیز با اشاره به فضای جدید کارخانه میگوید: اینجا فقط محل کار نیست؛ برای خیلیها خاطره و ریشه است. حالا که تولید آمده روی روال، روحیهها هم بهتر شده. مهم این است که کار جلو میرود و خیلی از کارها را خود نیروهای همین منطقه انجام میدهند.
قاسمی در تشریح روند راهاندازی گفت: کارخانهها معمولاً ابتدا تست و راهاندازی اولیه را با شکر خام انجام میدهند و سپس وارد بهرهبرداری چغندری میشوند. به گفته وی، نخستین راهاندازی کارخانه یاسوج با شکر خام پس از حضور آیتالله رئیسی در کارخانه، در ۲۹/۴/۱۴۰۲ انجام شد و سپس کارخانه طی دو دوره متناوب در مرداد و شهریور و همچنین آبان و آذر با شکر تصفیهنشده به بهرهبرداری رسید.مدیرعامل کارخانه قند یاسوج همچنین با اشاره به تغییرات ساختاری گفت: از اواخر سال ۱۴۰۰، ۵۱ درصد سهام کارخانه به ستاد اجرایی فرمان حضرت امام واگذار شد و با پیگیریها و اقدامات مدیریتی، کارخانه از مرحله مشکلات گذشته عبور کرد و به فاز بهرهبرداری و استفاده از ظرفیت کامل رسید.
تأمین خوراک و کشت پاییزه؛ افزایش پلکانی ظرفیت در سه سال
مدیرعامل کارخانه قند یاسوج با اشاره به ضرورت تأمین خوراک تولید گفت: کارخانههای چغندری باید برای حدود ۱۰۰ روز تولید، خوراک مطمئن داشته باشند. قاسمی درباره روند تأمین چغندر توضیح داد برداشت از اردیبهشت از مناطق خوزستان مانند دزفول، کرخه و شوش آغاز میشود و سپس به سمت ممسنی و در ادامه گچساران حرکت میکند؛ همچنین برای امسال باشت نیز به چرخه تأمین اضافه شده است.به گفته وی، میزان کشت پاییزه از ۶۲ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به ۷۲ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده و برای سال ۱۴۰۵، پیشبینی ۸۰ هزار تن انجام شده است؛ روندی که به گفته قاسمی، هر سال حدود ۱۰ هزار تن افزایش ظرفیت در بخش کشت را نشان میدهد.
قاسمی درباره آمار تولید امسال نیز گفت: تاکنون حدود ۴۰ هزار تن چغندر مصرف شده و حدود ۴۸۰۰ تن شکر سفید تولید شده است (در بازه حدود ۴۵ روز تا یکونیم ماه از بهرهبرداری امسال).به گفته وی، محصول جانبی کارخانه نیز تفاله خشک است که پس از استحصال شربت، به محصول قابل استفاده در دامداریها تبدیل میشود و امسال با همین میزان مصرف چغندر، حدود ۷۰۰ تن تفاله خشک به دست آمده است.
اشتغال و نیروی انسانی؛ اولویت با نیروهای قدیمی و بومی
مدیرعامل کارخانه قند یاسوج با اشاره به وضعیت اشتغال گفت: کارخانه میتواند حداقل ۱۸۰ روز از سال فعال باشد و در این مدت اشتغال مستقیم حدود ۲۲۰ نفر را فراهم کند.وی همچنین تأکید کرد: اولویت جذب نیرو با افرادی بوده که در دورههای گذشته در کارخانه شاغل بودهاند و بخش عمده فعالیتها اکنون با نیروهای منطقه انجام میشود.
نگاه کارشناسی؛ ظرفیت اسمی یعنی نظم تولید، اما تداوم به زنجیره تأمین وابسته است
ایوب حاج حسینی، کارشناس حوزه صنعت و کشاورزی در گفتوگو با فارس، تحقق ظرفیت اسمی را «شاخص مهم بازگشت یک واحد صنعتی» دانست و گفت: وقتی کارخانه به ظرفیت اسمی میرسد، هزینههای ثابت بهتر مدیریت میشود و امکان برنامهریزی برای قراردادهای کشت، حملونقل و فروش محصول افزایش پیدا میکند. در کارخانههای چغندری، آنچه تداوم را تضمین میکند، پایداری زنجیره تأمین چغندر و هماهنگی با کشاورزان و حملونقل است؛ هرچه این زنجیره دقیقتر تنظیم شود، تولید هم قابل اتکاتر خواهد بود.
خبر یک عدد، پشتوانه یک چرخه
تحقق ظرفیت اسمی کارخانه قند یاسوج، بیش از آنکه یک تیتر صنعتی باشد، بازگشت یک چرخه است: از کشت و حمل چغندر تا تولید شکر و محصولات جانبی و اشتغال مستقیم. امروزه با توجه به اهمیت امنیت غذایی در شرایط تحریم و محدودیتهای واردات، تداوم فعالیت این کارخانه میتواند وابستگی به واردات را کمتر کند و بازار استان را نیز از هزینههای اضافه حمل و تأمین بیروناستانی دور نگه دارد.