مترجمان برجسته کشور: آثار ایرانی در غرب تحت تاثیر ملاحظات سیاسی قرار دارد

شماری از مترجمان برجسته کشور می گویند: ترجمه آثار ایرانی در غرب، گزینشی و تحت تاثیر ملاحظات سیاسی است و کمتر براساس سلیقه مخاطب انجام می شود.

آنان در همایش ˈمطالعات بین رشته ای ترجمهˈ در مشهد گفتند: در ترجمه این آثار، مطلب نویسنده به صورت مغرضانه و متاثر از ملاحظات سیاسی و اجتماعی به زبان دیگر برگردانده می شود. به گفته آنان، انتخاب آثار نویسندگان ایرانی برای ترجمه و انتشار در کشورهای غربی نیز به صورت گزینشی و همراه با ملاحظات سیاسی انجام شده و سلیقه مخاطب کمتر مورد توجه قرار می گیرد. استاد مطالعات ترجمه دانشگاه علامه طباطبایی تهران در نشست پرسش و پاسخ همایش مطالعات بین رشته ای ترجمه که در هتل پردیسان مشهد برگزار شد، گفت: با اینکه بازار برای جذب آثار ایرانی در غرب وجود دارد، اما انتخاب این آثار برای ترجمه بیش از اینکه متاثر از سلیقه مخاطب باشد، تا حد زیادی تحت تاثیر ملاحظات سیاسی، اجتماعی و مذهبی این کشورها قرار دارد. دکتر ˈفرزانه فرحزادˈ افزود: نگاهی که از سوی غرب به ادبیات معاصر ایران معطوف شده، نگاه ایدئولوژیکی و جهان بینی است که به عمق و واقعیت آن توجهی نشده و این در آثاری که از ادبیات فارسی ترجمه کرده اند، کاملا مشهود است. وی گفت: از سوی دیگر تعداد آثاری که از کشورهای غربی در ایران به زبان فارسی ترجمه می شود بیشتر از آثار ترجمه شده از نویسندگان ایرانی به زبان های خارجی است. او افزود: هم اکنون 12 رمان از نویسندگان ایرانی در آمریکا در حال ترجمه به زبان انگلیسی است اما نمی توان ملاحظات سیاسی و اجتماعی را در ترجمه این آثار بی تاثیر دانست. استاد زبان انگلیسی دانشگاه فردوسی مشهد نیز در این نشست گفت: در مجموع کالاهای فرهنگی در غرب تابع گرایش های خاص هستند، به عنوان مثال نمایش فیلم ˈبادبادک بازˈ که نقدی بر قوم گرایی و نژاد پرستی قومی در افغانستان است، در کشورهای غربی مورد استقبال قرار گرفته است. ˈعلی خزائی فردˈ افزود: این در حالی است که فیلمنامه ˈبادبادک بازˈ برگرفته از رمان ضعیفی از نویسنده افغان است که اگر آن را خارج از ملاحظات سیاسی بررسی کنیم، از نظر فرهنگی و ادبی هیچ حرفی برای گفتن ندارد اما این اثر به خاطر ملاحظات سیاسی دولت های غربی، در قالب فیلم برجسته می شود. وی بیان کرد: همچنین فیلم سینمایی ˈجدایی نادر از سیمینˈ اثر اصغر فرهادی که در حوزه سینمای غرب به موفقیت چشمگیری دست یافت، این سوال را در ذهن ایجاد می کند که غرب از نویسندگان شرقی چه می خواهد؟ وی افزود: اگر نویسندگان ایرانی بخواهند آثار آن ها از سوی کشورهای غربی مورد استقبال قرار گرفته و به زبان های مختلف ترجمه شود، ناچارند در جستجوی خواسته های آنان باشند. ویراستار، شاعر و یکی از مترجمان بنام ایرانی نیز در این نشست گفت: هر چند انتخاب اثر برای ترجمه تا حد زیاد به کیفیت آن بستگی دارد اما بی تردید ملاحظات سیاسی در ترجمه آثار نویسندگان ایرانی تاثیرگذار بوده که باعث شده آثار ادبی ما اقبالی برای ترجمه نداشته باشند. ˈعبدالله کوثریˈ افزود: البته علت دیگر اقبال ضعیف برخی آثار نویسندگان ایرانی برای ترجمه، کیفیت پایین برخی آثار به ویژه در حوزه رمان و داستان نویسی است. وی گفت: دیوان اشعار حافظ و سعدی و برخی کتاب های دانشمندان قدیم ما بارها به زبان های مختلف ترجمه شده و مورد استفاده قرار گرفته اند. وی افزود: در حالی که بسیاری از کتاب هایی که با عنوان رمان در عصر حاضر نوشته می شود، از نظر قالب های ادبی، رمان نیستند و تنها یک داستان به شمار می روند که شخصیت های آن کلیشه ای بوده و به روابط انسان ها در آن بدرستی پرداخته نمی شود. وی اظهار کرد: پیشرفت دانش و صنعت ترجمه در ایران با وجود رشد قابل توجه، به موازات کشورهای پیشرفته نبوده است که باید آسیب شناسی لازم در این زمینه انجام و راهکارهای سودمند از سوی نخبگان ارائه شود. همایش بین المللی مطالعات بین رشته ای ترجمه که از دهم اردیبهشت به همت دانشگاه امام رضا (ع) در مشهد آغاز شده است امروز به کار خود پایان می دهد