صمد مؤمنی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت : نام کامل شیخ صدوق ابو جعفر محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی ملقب به شیخ صدوق بوده و ایشان سال ۳۰۵ هجری قمری دوران نیابت خاص حسین بن روح نوبختی یکی از چهار نایب امام زمان (عج) در قم متولد شدند .
وی افزود: شیخ صدوق در قم پرورش یافت و ۲۰ سال با پدرش زندگی کرد و از پدرش و دیگر علمای قم علم بسیار آموخت و سپس به درخواست اهل ری به آنجا رفت، مدتی در آن شهر بود و سپس با اجازه حاکم آنجا رکن الدوله بوهی برای زیارت امام رضا (ع) به مشهد رفت و در بازگشت ساکن نیشابور شد و بزرگان آن شهر از دانشش بهره گرفتند.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کنگاور خاطرنشان کرد: بدین طریق او با خارج شدن از قم به شهرهای زیادی از جمله نیشابور، مشهد، مرو، سمرقند ،بلخ، بغداد ،کوفه، مکه و مدینه مسافرت کرد و مردم شهرها و سرزمینهای گوناگون از جمله کوفه، بصره، بغداد، نیشابور ،قزوین و مصر در اخذ و گرفتن احکام به او مراجعه میکردند.
مؤمنی ادامه داد: شیخ صدوق در کلام به مکتب کلامی حدیثگرای قم تعلق داشت در واقع این ایده را داشت که انسان همیشه و در همه حال به الهام الهی یا حجت الهی احتیاج دارد تا خدا را بشناسد و عقل بدون یاری وحی توان شناخت خدا و کشف معارف دینی را ندارد.
وی خاطرنشان کرد: گفته شده که شیخ صدوق در هیچ یک از آثار خودش بهصورت مستقل به بحث عقل نپرداخته ایشان با استناد به روایات بحث و جدل در باب ذات خدا را جایز نمیدانست و با الهام از روایات ضد تشبیهی هیچ نوع شباهتی بین خدا و مخلوقات قایل نیست و تمام صفات مخلوق را از خداوند نفی کرده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کنگاور تصریح کرد: از دیدگاه شیخ صدوق پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) برترین و محبوب ترین مخلوقات خداوند هستند و خداوند جهان را به خاطر آنها خلق کرده است.
مؤمنی ادامه داد: آثار زیادی از شیخ صدوق ذکر شده مجموعه تالیفات شیخ صدوق به حدود ۳۰۰ اثر میرسد که شیخ طوسی در کتاب الفهرست ۴۰ تا از آنها را برشمرده که یکی از این کتابها من لا یحضر الفقیه است که از کتب اربعه شیعه است و نجاشی در فهرست خویش حدود ۲۰۰ اثر میآورد و بسیاری از آثارش هم به دست ما نرسیده است.
وی اذعان کرد: علل الشرائع، ثواب الاعمال و عقاب کتاب مدینه العلم جامعترین و کاملترین اثر شیخ صدوق است که در حملات مخالفان به کتابخانههای شیعه از بین رفته این کتاب به گزارش شیخ طوسی از من لایحضر الفقیه بزرگتر بوده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کنگاور افزود: شیخ طوسی میگوید شیخ صدوق حافظ احادیث است و به فقه و علم رجال آگاه و حدیثشناس بود که در حفظ و کثرت علم مانند او در میان قمیها دیده نشد.
مؤمنی عنوان کرد: شیخ صدوق را به جهت فراوانی آثار به ویژه در موضوع کلام و تکامل اندیشههای او نسبت به شخصیتهای متقدم نماینده اصلی مکتب کلام قم میدانستند و گفته شده نخستین کسی که ابن بابویه را صدوق نامیده ابن ادریس حلی در کتاب سرائر است.
وی ادامه داد: برخی محققان درباره وجه تسمیه شیخ صدوق بر این باورند که چون وی در نقل حدیث از ائمه (ع) خصوصاً امام باقر و امام صادق (ع) از راه صواب خارج نشده و در فهم آنها به خطا نرفته صدوق نامیده شده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کنگاور در پایان گفت: شیخ صدوق تنها به نقل و دست به دست کردن احادیث و اخبار قناعت نکرد بلکه در تنظیم اخبار و احادیث از خود ابتکار و سلیقه به خرج داد.