حجتالاسلام والمسلمین مهدی اکبرنژاد در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ با اشاره به مفهوم آخرالزمان، اظهار داشت: آخرالزمان به بخش پایانی حیات بشر و تاریخ جهان اطلاق میشود و برخلاف برخی برداشتها، این مفهوم محدود به چند ماه یا چند سال نیست، بلکه میتواند دورهای طولانی و چندصد ساله را در بر بگیرد.
وی افزود: وقتی از پیامبر آخرالزمان سخن گفته میشود، در حالی است که بعثت رسول مکرم اسلام (ص) بیش از یکهزار و ۴۰۰ سال پیش رخ داده و همین مسئله نشان میدهد آخرالزمان یک بازه گسترده تاریخی است، نه یک مقطع کوتاه و زودگذر.
آخرالزمان؛ مقطعی طولانی در حیات بشر
رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام با اشاره به گستردگی مباحث آخرالزمان در متون اسلامی، تصریح کرد: در منابع شیعه و اهل سنت، روایات فراوانی درباره تحولات پایان تاریخ نقل شده که ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، اعتقادی و حتی نظامی را شامل میشود.
اکبرنژاد خاطرنشان کرد: بخشی از این تحولات در آیات قرآن کریم و بهویژه در سورههای پایانی قرآن نیز مورد اشاره قرار گرفته و نشاندهنده اهمیت مسئله آینده تاریخ بشر در معارف دینی است.
وی با تأکید بر ضرورت تحلیل علمی روایات آخرالزمانی، گفت: هرچند روایات مستند و معتبری در این حوزه وجود دارد، اما برخی نقلها نیز بدون پشتوانه کافی وارد این مباحث شدهاند و به همین دلیل باید همه روایتها با دقت سندی و محتوایی بررسی شوند.
ضرورت تحلیل دقیق روایات آخرالزمانی معتبر
رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام ادامه داد: گاهی برخی تحلیلهای غیرکارشناسی یا برداشتهای سطحی از روایات، موجب ایجاد انحراف فکری یا سوءبرداشت در جامعه میشود و به همین دلیل لازم است مباحث مهدویت با نگاه دقیق و علمی تبیین شود.
اکبرنژاد با اشاره به دو نوع نگاه نسبت به آینده بشر، عنوان کرد: برخی جریانها آینده جهان را تیره، ناامیدکننده و همراه با نابودی انسانها ترسیم میکنند، در حالی که نگاه قرآنی بر امید، حرکت و پیروزی نهایی حق تأکید دارد.
وی افزود: قرآن کریم انسانها را از نگاه مأیوسانه نسبت به آینده برحذر میدارد و تأکید میکند که شیطان همواره تلاش میکند انسان را نسبت به آینده دچار ترس، ناامیدی و بدبینی کند.
رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام تصریح کرد: زمانی که نگاه منفی بر فکر انسان یا جامعه حاکم شود، قدرت حرکت، تلاش و پیشرفت از آنها گرفته میشود و جامعه به سمت رکود و انفعال سوق پیدا میکند.
اکبرنژاد خاطرنشان کرد: در مقابل، نگاه امیدوارانه و الهی موجب پویایی، تلاش و حرکت جامعه میشود و انسان امیدوار، توان بیشتری برای ساختن آینده و عبور از مشکلات خواهد داشت.
وی بیان کرد: قرآن کریم آینده تاریخ بشر را روشن ترسیم میکند و معتقد است عاقبت جهان به سمت تحقق عدالت، خیر و پیروزی جریان حق حرکت خواهد کرد.
ناامیدی؛ عامل رکود جوامع انسانی امروز
رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام با اشاره به برخی آسیبها در تحلیل مسائل آخرالزمانی، گفت: یکی از مشکلات جدی در سالهای گذشته، تطبیق عجولانه حوادث روز با علائم غیرحتمی ظهور بوده که بارها موجب برداشتهای نادرست شده است.
اکبرنژاد ادامه داد: از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون، هر بار حادثهای در منطقه یا جهان رخ داده، برخی افراد تلاش کردهاند آن را بهسرعت با روایات آخرالزمانی منطبق کنند، اما بسیاری از این تحلیلها پس از مدتی نادرست از آب درآمده است.
وی افزود: این نوع برخوردهای احساسی و شتابزده گاهی سبب ایجاد تردید در باورهای دینی مردم شده و حتی میتواند به اعتقادات مذهبی جامعه آسیب وارد کند.
آسیبهای برداشت هیجانی از علائم ظهور
رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام با اشاره به تقسیم علائم ظهور به دو بخش «حتمی» و «غیرحتمی»، گفت: علائم غیرحتمی الزاماً قرار نیست محقق شوند و ممکن است برخی از آنها اصلاً اتفاق نیفتند؛ بنابراین نباید هر حادثهای را به سرعت با این نشانهها تطبیق داد.
اکبرنژاد خاطرنشان کرد: متأسفانه در فضای مجازی و برخی کانالها، حوادث روز بدون تحلیل دقیق به نشانههای آخرالزمان نسبت داده میشود، در حالی که این مسئله نیازمند دقت علمی و نگاه کارشناسی است.
وی درباره علائم حتمی ظهور نیز گفت: در روایات اسلامی برخی نشانهها همچون خروج سفیانی، صیحه آسمانی و شهادت نفس زکیه بهعنوان علائم قطعی مطرح شدهاند که در منابع معتبر دینی مورد توجه قرار گرفتهاند.
علائم حتمی ظهور در منابع اسلامی معتبر
رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام در پایان تأکید کرد: با این حال حتی در بررسی علائم حتمی نیز باید از تحلیلهای سطحی و هیجانی پرهیز کرد و مباحث مهدویت را بر پایه منابع معتبر، تحلیل عمیق و نگاه علمی برای جامعه تبیین کرد.