مهرداد صفرزاده در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: محمد بن یعقوب کلینی در قریه کلین از توابع ری دیده به جهان گشود و پس از طی مراحل علمی، به یکی از چهرههای اثرگذار در فقه و حدیث شیعه تبدیل شد و جایگاه علمی خود را تثبیت کرد.
وی افزود: کلینی در دورهای حساس از تاریخ اسلام، همزمان با عصر غیبت صغری امام زمان (عج) میزیست و توانست با تکیه بر دانش گسترده خود، در مسیر حفظ و انتقال معارف اهل بیت (ع) نقشآفرینی مؤثری داشته باشد.
این کارشناس تاریخ حدیث تصریح کرد: منابع رجالی درباره سال دقیق تولد کلینی اختلاف نظر دارند، اما آنچه در همه دیدگاهها مشترک است وثاقت و اعتبار علمی اوست که در منابع تاریخی بهعنوان عالمی امین و دقیق شناخته میشود.
وثاقت علمی و جایگاه رجالی
صفرزاده ادامه داد: کلینی به سبب تسلط علمی و دقت در نقل حدیث، هم در میان شیعه و هم اهل سنت مورد مراجعه قرار میگرفت و همین جایگاه ممتاز سبب شد لقب «ثقهالاسلام» به او اختصاص یابد.
وی بیان کرد: کلینی پس از حدود ۷۰ سال عمر پربار علمی در بغداد درگذشت و بنا بر گزارش نجاشی، در باب کوفه به خاک سپرده شد و بدین ترتیب حیات یکی از بزرگترین محدثان شیعه پایان یافت.
دیدگاه علما درباره شخصیت کلینی
این پژوهشگر تاریخ حدیث گفت: محمد بن حسن طوسی او را دانشمندی جلیلالقدر معرفی کرده و نجاشی نیز وی را پیشوای علمای شیعه و موثقترین چهره حدیثی در عصر خود دانسته است.
صفرزاده اذعان کرد: علامه مجلسی نیز کلینی را مورد قبول خاص و عام دانسته و ابناثیر جزری او را از پیشوایان مذهب اهل بیت ( ع) و دانشمندی برجسته معرفی کرده است.
وی افزود: کلینی از استادان فراوانی بهره برد که در مقدمه کتاب «الکافی» نام ۳۶ تن از آنها ذکر شده و این نشاندهنده گستردگی شبکه علمی اوست.
این کارشناس تاریخ حدیث تصریح کرد: از مهمترین استادان او میتوان به علی بن ابراهیم قمی و محمد بن یحیی العطار اشاره کرد که از چهرههای مهم حدیثی و اثرگذار در شکلگیری میراث روایی او بودند.
شاگردان برجسته و آثار ماندگار
صفرزاده ادامه داد: کلینی همچنین از عالمانی چون ابوعلی اشعری، حسین بن محمد بن عمران، علان کلینی و حمید بن زیاد بهره برد و در مقابل، شاگردانی برجسته نیز تربیت کرد.
وی گفت: مهمترین اثر کلینی کتاب «الکافی» است که در کنار دیگر آثار او همچون کتاب رجال، رد بر قرامطه و رسائل ائمه (ع) جایگاه ویژهای در میراث شیعی دارد.
این پژوهشگر تاریخ حدیث افزود: کتاب «الکافی» با بیش از ۱۶ هزار روایت در سه بخش اصول، فروع و روضه تدوین شده و طی بیش از ۱۱ قرن همواره مورد توجه فقها و اندیشمندان بوده و بهعنوان یکی از معتبرترین منابع حدیثی شناخته میشود.