سد آناهیتا در شهرستان کنگاور طی سالهای گذشته بهعنوان یکی از مهمترین طرحهای زیرساختی حوزه آب در استان کرمانشاه شناخته شده است؛ پروژهای که قرار بود با تأمین پایدار منابع آبی، زمینه رونق کشاورزی، کاهش تنشهای آبی و تقویت ظرفیتهای توسعهای منطقه را فراهم کند و به یکی از مطالبات اصلی مردم و کشاورزان تبدیل شده بود.
با این حال، همزمان با آغاز فرآیند آبگیری سد، پرسشها و نگرانیهایی نیز در میان کارشناسان و افکار عمومی شکل گرفته است. اگرچه بهرهبرداری از چنین پروژهای میتواند نقطه عطفی در مسیر توسعه کنگاور باشد، اما موفقیت آن در گرو رعایت کامل الزامات فنی، زیستمحیطی و بهداشتی است؛ موضوعی که موجب شده سد آناهیتا این روزها بیش از آنکه صرفاً یک پروژه عمرانی باشد، به محور بحثی جدی درباره فرصتها و تهدیدهای پیش روی منطقه تبدیل شود.
سازههای رهاشده در سد آناهیتا
جواد سعیدی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ نسبت به وضعیت بستر سد آناهیتا در شهرستان کنگاور هشدار داد و اظهار دوشت: در مشاهدات میدانی و تصاویر ثبت شده از محدوده مخزن سد، بقایای متعدد خانهها و سازههای نیمهتخریبشده روستای قرهگزلو بالا، تیرهای انتقال برق، نخالههای ساختمانی، قطعات آسفالت و ایزوگام و بخشهایی از پوشش گیاهی هنوز جمعآوری نشدهاند.
وی افزود: پاکسازی کامل مخزن پیش از آبگیری یکی از اقدامات پایهای در همه پروژههای سدسازی است، زیرا کیفیت آب این مخزن میتواند سالها بر کشاورزی، محیطزیست و حتی سلامت مردم تأثیرگذار باشد.
این کارشناس ارشد عمران تصریح کرد: باقی ماندن پوشش گیاهی، ریشهها و مواد آلی باعث افزایش بار آلی آب پس از آبگیری میشود و شاخصهایی مانند BOD و COD را بالا برده و سطح اکسیژن محلول را کاهش میدهد، موضوعی که میتواند رشد جلبکها و ایجاد بو و طعم نامطلوب آب را به دنبال داشته باشد.
سعیدی عنوان کرد: افزایش مواد آلی در آب خام، بهویژه در تماس با کلر در فرآیند گندزدایی، میتواند محصولات جانبی مضر مانند تریهالومتانها و هالواستیکاسیدها را ایجاد کند؛ ترکیباتی که کنترل آنها در تصفیه آب اهمیت بهداشتی بالایی دارد.
وی همچنین به باقی ماندن نخالههای ساختمانی، قطعات فلزی و اجزای قیری و رنگی اشاره کرد و گفت: این مواد ممکن است ترکیبات خود را به آب منتقل کنند و ورود آلایندهها به مخزن را تسهیل کنند؛ بنابراین پیشگیری از همان ابتدا ضروری است تا بعداً هزینههای تصفیه و اصلاح کاهش یابد.
این کارشناس ارشد عمران تأکید کرد: از منظر بهرهبرداری نیز وجود این اجسام حجیم میتواند عملکرد تأسیسات آبگیر، عملیات پایش، نگهداری و ایمنی دسترسی را در آینده مختل کند و هرگونه مانع در این مرحله پس از آبگیری به مراتب دشوارتر و پرهزینهتر رفع خواهد شد.
سد آناهیتا، مهمترین گزینه تأمین آب پایدار کنگاور
چراغعلی گروسی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ درباره وجود تیرهای برق باقیمانده در محدوده سد آناهیتا، اظهار داشت: برق منطقه مورد نظر حدود یک ماه پیش قطع شده و پیمانکار مربوطه نیز در آینده نزدیک نسبت به جمعآوری و خروج تیرهای برق اقدام خواهد کرد.
وی با تأکید بر اینکه وجود این تأسیسات مانعی برای توسعه ظرفیتهای گردشگری سد ایجاد نخواهد کرد، افزود: روند تکمیل و ساماندهی محدوده مخزن در حال انجام است و اقدامات لازم برای رفع نواقص موجود در دستور کار قرار دارد.
فرماندار کنگاور با اشاره به اهداف احداث سد آناهیتا، تصریح کرد: این سد با هدف تأمین آب شرب شهر کنگاور، پشتیبانی از بخش کشاورزی و تأمین نیازهای صنعتی منطقه احداث شده و هماکنون حدود ۱۷ میلیون مترمکعب آب در مخزن آن ذخیره شده است.
گروسی با بیان اینکه کنگاور از جمله مناطق دارای تنش آبی در استان کرمانشاه به شمار میرود، عنوان کرد: در حال حاضر بخش عمده آب مورد نیاز این شهرستان از طریق چاههای حفاریشده تأمین میشود و تداوم خشکسالی میتواند خطر کمآبی و حتی قطعی آب را در سالهای آینده افزایش دهد.
وی سد آناهیتا را مهمترین راهکار تأمین آب پایدار برای شهرستان کنگاور دانست و گفت: بهرهبرداری از این پروژه میتواند نقش مهمی در کاهش تنش آبی و تأمین مطمئن آب مورد نیاز شهروندان ایفا کند.
فرماندار کنگاور همچنین از بررسی واگذاری بخشی از آب سد به کشاورزان خبر داد و افزود: برای نخستین بار موضوع استفاده از آب سد آناهیتا در بخش کشاورزی در حال بررسی است و برنامهریزی شده این ظرفیت در اختیار دیمکاران منطقه برای اجرای کشت دوم ذرت علوفهای قرار گیرد.
گروسی در پایان خاطرنشان کرد: بهرهگیری از ظرفیت سد آناهیتا در کنار تأمین آب شرب، میتواند زمینه تقویت تولیدات کشاورزی و حمایت از معیشت بهرهبرداران این بخش را نیز فراهم کند.
هشدار درباره خطرات شنا در سد آناهیتا
داود مبرا در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ با اشاره به آغاز فصل گرما و احتمال حضور جوانان و نوجوانان در محدوده سد آناهیتا، نسبت به خطرات شنا در این محدوده هشدار داد.
وی گفت: شیب تند دیوارهها و وجود موانع زیرآبی از جمله عوامل پنهان خطر در سدهاست که عملاً امکان شنا ایمن را از بین برده و احتمال غرقشدگی را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
رئیس اداره ورزش و جوانان کنگاور با اشاره به وضعیت سد آناهیتا (کبوترلانه) کنگاور، اذعان کرد: در این سد، شیب بسیار تند دیوارهها و عدم کفتراشی مناسب، همراه با وجود درختان، تیرهای برق و پوشش گیاهی در کف و جدارههای زیر آب، شرایطی ایجاد کرده که حتی شناگران ماهر نیز در صورت لغزش یا گرفتار شدن، امکان نجات آسان نخواهند داشت.
مبرا تأکید کرد: این موانع زیرآبی خطرات شنا در سد را چند برابر میکند و باید بهعنوان یک تهدید جدی مورد توجه خانوادهها قرار گیرد.
وی ادامه داد: از پدران و مادران تقاضا میشود در صورت حضور در محدوده سد برای تفریح، لحظهای فرزندان خود را از نظر دور نکنند تا از بروز حوادث ناگوار جلوگیری شود.
رئیس اداره ورزش و جوانان کنگاور در پایان خاطرنشان کرد: بیتوجهی به این هشدارها میتواند بهدلیل وجود همین خطرات پنهان، به حوادث جبرانناپذیر منجر شود و لازم است خانوادهها با هوشیاری کامل از وقوع هرگونه حادثه پیشگیری کنند.
به گزارش شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ سد آناهیتا ظرفیت قابلتوجهی برای تأمین آب پایدار و توسعه کشاورزی شهرستان کنگاور دارد، اما تحقق این اهداف مستلزم پاکسازی کامل مخزن، رعایت استانداردهای فنی و زیستمحیطی و مدیریت دقیق ایمنی است تا مخاطرات بالقوه به حداقل برسد.
همزمان با بهرهبرداری از سد، توجه به پیشگیری از ورود آلایندهها و مدیریت کیفیت آب ضروری است، زیرا باقیماندن مواد آلی و نخالههای ساختمانی میتواند اثرات طولانیمدت بر کشاورزی، محیطزیست و سلامت مردم ایجاد کند.
ملاحظات ایمنی نیز اهمیت ویژهای دارد؛ شیب تند دیوارهها و موانع زیرآبی خطر غرقشدگی را افزایش میدهد و مراقبت خانوادهها و هشدارهای مراجع ذیربط، کلید پیشگیری از حوادث ناگوار و حفاظت از جان شهروندان خواهد بود.
سد آناهیتا نمونهای از اهمیت تلفیق توسعه زیرساختی و مسئولیتپذیری است؛ مدیریت دقیق و نظارت مستمر میتواند ضمن تأمین آب شرب و کشاورزی، زمینه رونق اقتصادی و اجتماعی منطقه را فراهم کرده و تهدیدهای بالقوه را کاهش دهد.