گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ شرکت تویوتا، غول خودروسازی ژاپن، سالهاست با دو چهره متفاوت در جهان شناخته میشود. از یک سو نماد کیفیت، دوام و قابلیت اطمینان است و از سوی دیگر خودروهای آن به سلاحی کشنده در جنگهای مدرن تبدیل شدهاند. آنچه کمتر کسی میداند این است که بقای تویوتا در دهه ۱۹۵۰ مدیون «جنگ کره» و سفارشهای ارتش آمریکا بود.
از کارخانه نساجی تا خط مقدم جنگ
تویوتا در سال ۱۹۳۵ به عنوان شعبهای از یک شرکت نساجی ژاپنی کار خود را آغاز کرد. اما با شروع جنگ جهانی دوم و تصویب «قانون بسیج ملی» در ژاپن، تویوتا به تولید انبوه کامیونهای نظامی روی آورد. تا سال ۱۹۳۹ تولید سالانه این شرکت به ۱۰ هزار دستگاه رسید. با این حال پس از جنگ و در سال ۱۹۵۰، تویوتا در آستانه ورشکستگی کامل قرار داشت؛ تا اینکه جنگ کره آغاز شد و ارتش آمریکا برای تأمین خودروهای جنگی خود به تویوتا روی آورد. همان نجات مالی بود که تویوتا را به اوج رساند و نام «لندکروزر ۷۰» را به عنوان یک خودروی نظامی ماندگار در تاریخ ثبت کرد.
«جنگ تویوتا» در صحرای آفریقا
در دهه ۱۹۸۰، درگیری مرگبار لیبی و چاد به میدانی برای اثبات قدرت لندکروزر تبدیل شد. ارتش لیبی با برخورداری از صدها تانک و جنگنده، تصور میکرد به راحتی چاد را شکست خواهد داد. اما فرانسه ۴۰۰ دستگاه تویوتا لندکروزر مجهز به موشکهای ضدتانک در اختیار نیروهای چادی قرار داد. سرعت و چابکی این خودروها به حدی بود که موفق شدند از میدانهای مین عبور کرده و تانکهای سنگین لیبی را منهدم کنند. این نبرد در تاریخ با عنوان «جنگ تویوتا» ثبت شده است.
از افغانستان تا اوکراین؛ خودروی مورد علاقه ارتشهای نامنظم
در افغانستان، طالبان و گروههای مسلح به دلیل قیمت پایین، دسترسی آسان به قطعات یدکی و قابلیت استتار در میان خودروهای غیرنظامی، لندکروزر را به سلاح اصلی خود تبدیل کردند. در سال ۲۰۲۱، یک حمله پهپادی آمریکا به یک خودروی سفید تویوتا در کابل، منجر به کشته شدن ۱۰ غیرنظامی از جمله ۶ کودک شد. در اوکراین نیز تویوتا به ستون اصلی حملونقل نظامی تبدیل شده و در سودان، یمن و سوریه، رد پای لندکروزر در هر جنگی دیده میشود.ماجرای شیرین ابو عاقله و زرهپوش دیویداما شاید سیاهترین پرونده تویوتا به فلسطین اشغالی بازمیگردد. شرکت اسرائیلی «شلادوت» از طریق شعبه آمریکایی خود به نام «امدیتی آرمور»، خودروهای تویوتا را به زرهپوشهای جنگی تبدیل میکند. این خودروها که «زرهپوش دیوید» نام دارند، مستقیماً در سرکوب فلسطینیها استفاده میشوند. گلولهای که به شیرین ابو عاقله، خبرنگار الجزیره، در ۱۱ می ۲۰۲۲ شلیک شد و او را به شهادت رساند، از روی یکی از همین خودروهای تویوتا شلیک شده است.نکته مهم اینکه این خودروها از طریق برنامه کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل تأمین مالی میشوند. به عبارت دیگر، پول مالیاتدهندگان آمریکایی که صرف خرید تویوتا میشود، توسط شرکت اسرائیلی به زرهپوش تبدیل و در کرانه باختری و غزه علیه غیرنظامیان استفاده میشود.
رفتار دوگانه تویوتا: عذرخواهی برای ایران، سکوت برای اسرائیل
در سال ۲۰۱۵، وزارت خزانهداری آمریکا با همکاری تویوتا تحقیقی را درباره فروش انبوه خودروهای این شرکت به داعش آغاز کرد. نتیجه تحقیق نشان داد ردیابی این خودروها در بازار دست دوم تقریباً غیرممکن است. تویوتا در آن زمان ادعا کرد «سیاستهای سختگیرانهای برای جلوگیری از فروش خودرو برای اهداف نظامی و تروریستی دارد».با این حال، دو سال بعد تویوتا به دلیل فروش تنها یک دستگاه خودرو به سفارت ایران در هند (در نقض تحریمهای آمریکا) رسماً عذرخواهی کرد. اما در مقابل، مشارکت مستقیم این شرکت در برنامه تسلیحاتی اسرائیل و تبدیل خودروهایش به سلاح کشنده، هیچ پاسخی از سوی مدیران تویوتا نداشته است.
آمار سیاه؛ سهم تویوتا از جنگهای مدرن
تخمین زده میشود بیش از ۸۰ درصد خودروهای نظامی سبک مورد استفاده گروههای مسلح در آفریقا و خاورمیانه از برند تویوتا باشند. لندکروزر و هایلوکس به دلیل سادگی ساختار، دوام فوقالعاده و دسترسی آسان به قطعات، به خودروی برگزیده جنگهای نیابتی تبدیل شدهاند.تویوتا در حالی خود را شرکتی صلحجو و متعهد به اصول انسانی معرفی میکند که سودآوری عظیم خود را مدیون جنگهای کره، افغانستان، عراق، اوکراین و غزه است. این شرکت تاکنون حتی یک بار هم بابت کشته شدن هزاران غیرنظامی با خودروهایش عذرخواهی نکرده است.