گروه اجتماعی خبرگزاری فارس: عکسهایی که به دست خبرنگار فارس رسیده نشان میدهد بخشهایی از سواحل دریای خزر که در گذشته دارای پوشش گیاهی و حریم طبیعی بوده، امروز به انبوهی از ویلاهای لوکس و ساختوسازهای خصوصی تبدیل شده است. بررسی این تصاویر حاکی از آن است که روند ویلاسازی در نوار ساحلی شمال کشور نهتنها متوقف نشده، بلکه سالبهسال در حال گسترش است.
بررسیهای میدانی و مقایسه تصاویر ماهوارهای در سالهای اخیر نشان میدهد که روند ویلاسازی نهتنها متوقف نشده، بلکه بهصورت خزنده و پیوسته در حال گسترش است؛ روندی که تجربه جهانی ثابت کرده پیامدهای آن بسیار فراتر از تخریب منظر طبیعی است.(تصاویر زیر نشان میدهد که پیش از آغاز ویلاسازی، آب دریا تا کجا ادامه داشته است.)
بر اساس پژوهشهای برنامه محیطزیست سازمان ملل (UNEP)، مناطق ساحلی از حساسترین اکوسیستمهای جهان به شمار میروند و نقش حیاتی در تصفیه طبیعی آب، جلوگیری از فرسایش خاک، تنظیم دمای محلی و حفظ تنوع زیستی دارند.تحقیقات دانشگاههای ساحلی در اروپا و آمریکای شمالی نشان میدهد یکی از پیامدهای مهم ساختوساز در حریم دریا، تشدید فرسایش ساحلی است. ویلاها و دیوارکشیها جریان طبیعی آب را مختل، رسوبات ساحلی را جابهجا و تعادل طبیعی بین خشکی و دریا را برهم میزنند. مطالعهای در مجله Coastal Management نشان میدهد سواحلی که بیش از ۳۰٪ آنها خصوصیسازی شدهاند، تا دو برابر سریعتر دچار فرسایش میشوند. این مسئله در دریای خزر که نوسان تراز آب در آن طبیعی است، خطرناکتر است و میتواند در آینده به تخریب خودِ ویلاها نیز منجر شود.مناطق ساحلی زیستگاه گونههای متنوعی از جمله پرندگان مهاجر، آبزیان، خزندگان و گیاهان بومی نادر هستند. طبق گزارش اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN)، توسعه بیضابطه سواحل یکی از پنج عامل اصلی کاهش تنوع زیستی در جهان است. در سواحل خزر، ویلاسازی باعث نابودی زیستگاه پرندگان مهاجر، کاهش محل تخمریزی ماهیان و قطع کریدورهای طبیعی حیاتوحش شده است؛ خسارتی که بازگشتپذیر نیست و دهها سال طول میکشد تا جبران شود.
پژوهشهای اجتماعی نشان دادهاند خصوصیسازی سواحل باعث افزایش نابرابری و کاهش سرمایه اجتماعی میشود. مطالعهای در Journal of Environmental Policy نشان میدهد مناطقی که دسترسی عمومی به ساحل محدود شده، با پیامدهایی مانند کاهش گردشگری عمومی، افزایش نارضایتی اجتماعی و تضعیف حس تعلق شهروندان روبرو هستند.